หอยนางรมกับสุขภาพร่างกาย

การกินหอยนางรมดิบ

                ความเชื่อที่ว่าการบริโภคหอยนางรม ช่วยเพิ่มความต้องการและสมรรถภาพทางเพศ โดยเฉพาะในเพศชาย ไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่พิสูจน์ว่าการบริโภคหอยนางรมส่งผลโดยตรงต่อการเพิ่ม “ความต้องการทางเพศ” ประโยชน์ที่เกิดขึ้นจึงน่าจะเป็นผลทางอ้อมจากการที่ร่างกายได้รับสังกะสีที่จำเป็นต่อระบบสืบพันธุ์อย่างเพียงพอมากกว่า ส่วนความเชื่อกันว่าหอยนางรมช่วยให้ผิวพรรณเปล่งปลั่ง ชุ่มชื้น และชะลอการเกิดริ้วรอย โดยอ้างว่าหอยนางรมมี “คอลลาเจน” ในปริมาณสูงนั้น ก็ไม่ถูกต้องนัก เพราะประโยชน์ต่อผิวมาจากแร่ธาตุและสารต้านอนุมูลอิสระเป็นหลัก ส่วนความเชื่อว่าหอยนางรมช่วยบำรุงระบบประสาทและสมองให้ทำงานได้ดี พอเชื่อถือได้หอยนางรมเป็นหนึ่งในแหล่ง วิตามิน B12 ที่จำเป็นอย่างยิ่งต่อการทำงานของระบบประสาท การสร้างเซลล์เม็ดเลือดแดง และการบำรุงรักษาเซลล์สมอง นอกจากนี้ กรดไขมันโอเมก้า 3 ที่พบในหอยนางรมก็มีส่วนช่วยในการทำงานของสมองและอาจลดความเสี่ยงของภาวะสมองเสื่อมได้ และความเชื่อว่าการบริโภคหอยนางรมช่วยบำรุงสายตาและป้องกันโรคตาที่เกี่ยวกับอายุ ก็พอเชื่อถือได้เพราะมีสังกะสีอย่างเพียงพอมีส่วนช่วยชะลอการลุกลามของโรคจอประสาทตาเสื่อมในผู้สูงอายุ ส่วนความเชื่อที่อันตรายอย่างยิ่ง ว่าการบีบมะนาวลงบนหอยนางรมสดสามารถฆ่าเชื้อโรคได้นั้น ไม่เป็นความจริง เพราะมะนาวไม่สามารถฆ่าเชื้อแบคทีเรียได้

               แม้ว่า หอยนางรม เป็นอาหารทะเลยอดนิยมในพื้นที่ชายฝั่งทะเลภาคตะวันออกของประเทศไทย โดยเฉพาะบริเวณอ่างศิลา จังหวัดชลบุรี ซึ่งเป็นแหล่งเลี้ยงหอยนางรมที่มีชื่อเสียง แต่การบริโภคหอยนางรมดิบหรือไม่ปรุงสุก มีความเสี่ยงสูงต่อการติดเชื้อแบคทีเรียในกลุ่ม Vibrio ซึ่งอาจทำให้เกิดอาการท้องเสียรุนแรงไปจนถึงเสียชีวิตได้ จากงานวิจัยของมหาวิทยาลัยบูรพา ศึกษาหอยนางรมสดจำนวน 240 ตัวอย่าง จากแหล่งเลี้ยงหอยนางรมบริเวณอ่างศิลา จังหวัดชลบุรี ระหว่างเดือนมีนาคม 2553 ถึงกุมภาพันธ์ 2554 พบผลการวิจัยที่น่าตกใจว่า หอยนางรมสด เกือบทั้งหมด (91%) ที่จำหน่ายในพื้นที่อ่างศิลามีการปนเปื้อนเชื้อ V. parahaemolyticus และ มากกว่า 1 ใน 5 มีการปนเปื้อนเชื้อ V. vulnificus ซึ่งเป็นเชื้อที่มีอัตราการเสียชีวิตสูงมาก โดยฤดูฝน (มิถุนายน-ตุลาคม) จะความหนาแน่นของเชื้อที่สูงมาก

ความรุนแรงของโรคจากการกินหอยนางรมดิบ    

              1. โรควิบริโอซิส (Vibriosis) จาก V. parahaemolyticus เป็นสาเหตุหลัก ของโรคอาหารเป็นพิษในประเทศไทย โดยกรมควบคุมโรครายงานว่า เชื้อนี้คิดเป็น ร้อยละ 50-60 ของจำนวนผู้ป่วยอาหารเป็นพิษที่ระบุเชื้อก่อโรคได้ อาการของโรค มีดังนี้ 

                  •  ถ่ายอุจจาระเป็นน้ำและปวดมวนท้องรุนแรง
                  •  คลื่นไส้ อาเจียน มีไข้และปวดศีรษะ
                  •  บางครั้งมีอาการคล้ายเป็นบิด ถ่ายอุจจาระปนเลือดหรือเป็นมูก
                  •  ระยะฟักตัว: 12-24 ชั่วโมง หรือ ช่วง 4-30 ชั่วโมง

                  •  ระยะดำเนินโรค: 1-7 วัน

                  โดยทั่วไปโรคจาก V. parahaemolyticus ไม่รุนแรงมากและหายได้เอง หากได้รับการดูแลที่เหมาะสม แต่ต้องระวังภาวะขาดน้ำ จากการอาเจียนและท้องเสียรุนแรง

              2. การติดเชื้อ V. vulnificus  มีอันตรายร้ายแรงถึงชีวิต โดยอาการมักเกิดภายใน 3 ชั่วโมง ถึง 3 วันหลังได้รับเชื้อ เริ่มจากอาการท้องเสีย ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน ตามด้วยไข้หนาวสั่น และความดันโลหิตต่ำ หากเชื้อเข้าสู่กระแสเลือดจะทำให้เกิดการอักเสบของหลอดเลือด ผิวหนังพองเป็นตุ่มน้ำที่แขนและขา อาจมีถุงน้ำปนเลือด และอาจลุกลามเป็น “แบคทีเรียกินเนื้อ” (Necrotizing fasciitis) ซึ่งต้องรักษาในห้องไอซียู และอาจต้องตัดอวัยวะ[3]
 

กลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

               บุคคลที่มีความเสี่ยงสูงต่อการติดเชื้อรุนแรงจาก Vibrio ได้แก่ ผู้ป่วยโรคตับแข็ง โรคพิษสุราเรื้อรัง ตับอักเสบเรื้อรัง ตับอักเสบจากไขมันเกาะตับ เบาหวาน ภาวะธาตุเหล็กเกิน โลหิตจางธาลัสซีเมียเมเจอร์ โรคไตวายเรื้อรัง มะเร็งต่อมน้ำเหลือง และผู้ที่รับประทานยากดภูมิคุ้มกัน กลุ่มเหล่านี้ควรหลีกเลี่ยงการบริโภคหอยนางรมดิบโดยเด็ดขาด

สถานการณ์ปัจจุบันและการเตือนภัย

               การเตือนภัยล่าสุด (กรกฎาคม 2568) ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมประเทศไทย ร่วมกับ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข ได้ออกคำเตือนอย่างจริงจังเกี่ยวกับการบริโภคหอยนางรมดิบ หลังจากตรวจพบการปนเปื้อนเชื้อ Vibrio ในหอยนางรม โดยยืนยันว่า การบริโภคหอยนางรมที่ปนเปื้อนเชื้อ Vibrio อาจนำไปสู่การติดเชื้อในกระแสเลือดอย่างรุนแรง และหากไม่ได้รับการรักษาทันเวลา อาจเสียชีวิตได้ภายในไม่กี่ชั่วโมง โดยมีกรณีที่เป็นข่าวหลายกรณี รวมถึงอินฟลูเอนเซอร์ชื่อดังและนักกีฬาทีมชาติไทยที่มีอาการเจ็บป่วยหลังบริโภคหอยนางรมดิบ ซึ่งแสดงให้เห็นว่าความเสี่ยงนี้เกิดขึ้นได้จริงกับทุกคน

คำแนะนำในการป้องกัน

                 1. บริโภคหอยนางรมที่ปรุงสุกเท่านั้น คือ ต้มจนเปลือกเปิดออก แล้วต้มต่ออีก 3-5 นาที หรือนึ่งในหม้อนึ่งที่เดือดอยู่แล้ว อีก 4-9 นาที 

                 2. หลีกเลี่ยงการบริโภคหอยนางรมดิบ หรือกึ่งสุกกึ่งดิบ โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝน

                 3. ผู้ป่วยโรคตับ เบาหวาน ภูมิคุ้มกันบกพร่อง ไม่ควรบริโภคหอยนางรมดิบ 
                 4. หากมีบาดแผล ไม่ควรสัมผัสน้ำทะเลหรืออาหารทะเลดิบ
                 5. ล้างมือให้สะอาด หลังสัมผัสสัตว์ทะเลหรือผลิตภัณฑ์อาหารทะเล

                 6. หลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์ร่วมกับอาหารทะเล เพราะเป็นปัจจัยที่ทำให้อาการรุนแรงขึ้นอย่างมาก ตามข้อมูลจากสมาคมแพทย์ระบบทางเดินอาหารแห่งประเทศไทย แอลกอฮอล์ส่งผลต่อเยื่อบุกระเพาะอาหารอักเสบ ทำให้มีอาการปวดแสบท้อง คลื่นไส้อาเจียน นอกจากนี้ งานวิจัยพบว่าแอลกอฮอล์สามารถ ยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ที่ย่อยฮิสตามีน ในระบบทางเดินอาหาร ซึ่งฮิสตามีนเป็นสารที่พบได้มากในอาหารทะเล โดยเฉพาะอาหารทะเลที่ไม่สดหรือเก็บรักษาไม่ดี ทำให้อาการแพ้หรือไม่สบายท้องรุนแรงขึ้น

                  7. เลือกร้านอาหารที่สะอาด และมีการเก็บรักษาอาหารทะเลอย่างถูกต้อง

                  8. สังเกตความสดของอาหารทะเล หลีกเลี่ยงอาหารที่มีกลิ่นผิดปกติ

แหล่งอ้างอิง

                  [1] Changchai, N., & Saunjit, S. (2014). Occurrence of Vibrio parahaemolyticus and Vibrio vulnificus in retail raw oysters from the eastern coast of Thailand. Southeast Asian Journal of Tropical Medicine and Public Health, 45(3), 662-669.

                  [2]  กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2562). อาหารเป็นพิษ (Food Poisoning). https://ddc.moph.go.th/disease_detail.php?d=10

                  [3] โรงพยาบาลพระราม 9. ภาวะแบคทีเรียกินเนื้อ จากการรับประทานหอยนางรมดิบ. https://praram9.com/th/articles/vibrio-vulnificus-causes-necrotizing-fasciitis-and-death

                  [4] Thai PBS News. (2568). เตือนสายกิน “หอยนางรมสด” ไม่ปรุงสุก เสี่ยงเจอเชื้อร้าย “วิบริโอ”. https://www.thaipbs.or.th/news/content/353545

                  [5] The Nation Thailand. (2025). Serious warning on raw oyster consumption amid Vibrio bacteria threat. https://www.nationthailand.com/health-wellness/40052895

                  [6] สมาคมแพทย์ระบบทางเดินอาหารแห่งประเทศไทย. ผลของการดื่มแอลกอฮอล์ต่อระบบทางเดินอาหาร. https://www.gastrothai.net/th/knowledge-detail.php?content_id=490
                  [7] Medical News Today. (2022). Are oysters really an aphrodisiac?. Retrieved from https://www.medicalnewstoday.com/articles/oysters-aphrodisiac
                  [8] WebMD. (n.d.). Oysters: Are They Good for You?. Retrieved from https://www.webmd.com/diet/oysters-good-for-you
                  [9] Pobpad. (n.d.). หอยนางรม ประโยชน์ต่อสุขภาพ เสริมสร้างสมรรถภาพทางเพศ. Retrieved from https://www.pobpad.com/
                 [10] Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2024). Vibrio and Oysters. Retrieved from https://www.cdc.gov/vibrio/prevention/vibrio-and-oysters.html